Türkiye’de Savunma Harcamaları ve Dış Borçlanma

Türkiye, jeopolitik ve jeostratejik konumu itibarıyla üç kıtayı birbirine bağlayan ve dünyanın en önemli petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip Ortadoğu, Hazar Havzası ve Rusya Federasyonu'na komşu konumdadır. Bu bölgelerdeki enerji kaynağı üretiminin dünya pazarlarına ulaştırılmasında bir geçiş ülkesidir. Türkiye'ye yönelik iç ve dış tehdit unsurlarının çokluğu savunma harcamalarının yüksek seviyede tutulmasına neden olmaktadır. Türkiye'de savunma harcamaları 1980'lerin ortalarından itibaren artmış, ancak 1985 yılından itibaren bütçe dışından savunmaya ayrılan kaynaklar nedeniyle savunma harcamalarındaki artış bütçe içinde açıkça görülememiştir. Savunma harcamalarının makro-ekonomik değişkenlerle ilişkisi birçok çalışmaya konu olmuştur. Buna karşın savunma harcamalarının dış borçlanma üzerindeki etkisi konusunda ortak bir kanı bulunmamaktadır.
Çalışma dört bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümde savunma harcamalarının tanımı ve sınıflandırılması konusu ele alınmıştır. İkinci bölümde Türkiye'de savunma harcamaları ve dış borçlanmanın gelişimine yer verilmiş, ardından Türkiye'de dış borçlanmayı belirleyen faktörler incelenmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye'de savunma harcamaları ve dış borçlanma arasındaki ilişki açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise Türkiye'de savunma harcamalarının dış borçlanma üzerindeki etkisi Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL-Autoregressive Distributed Lag) modeli kullanılarak Sheikh, Chaudhry ve Farıdı'nın çalışmasında yer alan savunma-borçlanma modeli çerçevesinde aynı değişkenlerle 1980-2018 dönemini kapsayacak şekilde ele alınmıştır. Bu bağlamda hem reel ve doğal logaritmaları ile kullanılan verilerle hem de mevcut çalışmalardan farklı bir zaman serisi metodolojisi ile gerçekleştirilen ampirik analiz bağlamında ilgili literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.