Genel Kimya

Sabri Alpaydın - Abdullah Şimşek

18,00 TL

Kredi kartı ile her alışveriş yaptığınızda, o satışın bir kaydı kartı basan kurum tarafından sağlanan dev bir veri belleğine kaydedilmektedir. Her alışverişte yapılan alımın türünü anlatan dört basamaklı bir kategori kodu verilmektedir. Manavlar, hızlı yiyecek (fast-food) restoranlar, doktorlar, barlar, kefalet senedi ödemeleri için farklı kodlar vardır. Hepsi bir arada, bu kodlar kredi kartları işletmelerinin her bir müşterisi hakkında bir bakışta pek çok şey öğrenmesini sağlamaktadır. Kredi kartı işletmeleri bu verileri birçok amaçla kullanırlar. İlk olarak, daha fazla ürün için gelecekteki promosyonlarını daha net bir şekilde hedefleyebilmek için kullanırlar. Örneğin, uçak bileti alan kullanıcılar sık uçuş milleri promosyonları alabilir. Veriler, kart sahibinin normal alışveriş geçmişi ile kıyaslandığında garip görünen alımları belirleyerek kredi kartı çıkaran işletmeleri kredi kartı sahteciliklerine karşı korur. Kredi kartı işletmeleri ayrıca sık sık kredi limitinden fazla harcayan ya da dengesiz harcama davranışları gösteren kullanıcıları belirler. Son olarak da bu kayıtlar, yasaları uygulayan kurumlar tarafından suçluları takip etmek için kullanılırlar.

Borçlu kredi kartı sahipleri, borçlarını asla tam olarak ödemeyenler ve bu yüzden de aylık faiz masraflarını ve diğer ücretleri ödemek zorunda kalanlar, kredi kartı çıkaran işletmeler için en büyük kâr kaynağıdır. Ancak, en son finansal krizler ve kredi sıkıntıları bunları büyüyen yükümlülüklere dönüştürmüştür, çünkü çok fazla insan ödemelerini yapamamakta ve hatta iflasa sürüklenmektedir. Bu yüzden kredi kartı işletmeleri bugün kredi kartı verilerini en yüksek risk grubundaki kart sahiplerini tahmin etmek için kullanmaktadırlar. Matematik formülleri ve davranış bilimlerinin yaklaşımlarını kullanarak bu işletmeler, müşterilerinin kafalarına girebilmek için daha detaylı profiller geliştirmektedirler. Veriler bir müşterinin kredi kartı borçlarını ya da diğer borçlarını ödeyebilme ya da ödeyememe durumu ile, belli tür alışverişlerin ilişkisi hakkında yeni bakış açıları sağlar. Kart çıkaran işletmeler artık bu bilgileri kredi kartı başvurularını reddetmek ya da yüksek riskli müşterilere verilecek kredi miktarını kısmak için kullanmaktadırlar. Bu işletmeler sorumluluk sahibi kart sahiplerini haksız bir şekilde riskli olarak nitelendirebilecek belli tür alışverişlere dayanarak genellemeler yapmaktadırlar. İkinci el giysi alımları, kefaletname hizmetleri, masaj ya da kumar; kredi kartı çıkaran işletmelerin aydan aya ödemelerinizi düzenli bile yapsanız sizi riskli olarak belirlemesine sebep olabilir. Şüphe uyandıran diğer davranışlar ise: araba lastiklerini taktırmak için kredi kartının kullanılması, barda içkilerin kredi kartıyla ödenmesi, evlilik danışmanlığı ya da nakit avans çekmek için kart kullanılmasıdır. Hız yapmaktan dolayı trafik cezaları da şüphe uyandırmaktadır, çünkü akılcı olmayan ya da düşüncesiz bir kişiliğe işaret edebilir.

Mortgage krizlerinin ışığında, kredi kartı işletmeleri, sadece yaşadıkları eyalet dolayısıyla bile Florida, Nevada, California gibi hacizlerin en çok vurduğu eyaletlerden olan kişileri riskli olarak kabul etmeye başlamışlardır. Aynı detaylı profil çıkarma en güvenilir kredi kartı sahiplerini de ortaya koymaktadır. Örneğin, kredi kartı işletmeleri çok kaliteli kuşyemi alan insanların ve çatılarından karı atmak için kar tırmığı alanların borçlarını ödeme olasılığının yüksek olduğunu ve ödemelerini asla atlamadıklarını bulmuştur. Kredi kartı işletmeleri, kredi kartı sahiplerinin davranışları hakkında detaylı bilgilerini kullanarak kendilerine borçlu olan müşteriler ile kişisel ilişkiler kurmuş ve borçlarını ödemeye onları ikna etmiştir. Missouri’den boşanma sıkıntılarını yaşayan 49 yaşındaki bir kadın, birçok kredi kartı işletmesine 40.000 USD borçlanmıştır. Bunlardan 28.000 USD da Bank of America’yadır. Bir Bank of America müşteri hizmet temsilcisi, kadının profilini incelemiş ve onunla sayısız kere konuşmuştur. Hatta bir seferinde yanlışlıkla nasıl iki kere kendisinden ücret alındığını da göstermiştir. Temsilci, kadın ile bir senet yapmış ve sonunda kadın borçlu olduğu 28.000 doların hepsini ödemiştir (diğer borçlu olduğu işletmelerin çoğuna ödemeye yapmayı başaramamasına rağmen). Bu örnek, kredi kartı işletmelerinin artık bildiği bir şeyi göstermektedir. Kredi kartı sahipleri işletmelere karşı kendilerini daha rahat hissettikleri zaman; ya bir müşteri hizmet temsilcisi ile olan iyi bir ilişkinin sonunda ya da herhangi bir başka sebeple borçlarını ödeme olasılıkları yüksektir.

Kredi kartı işletmelerinin bu bilgileri tüketici eğilimleri hakkında daha iyi fikir edinmek için kullanmaları da yaygın bir uygulamadır. Fakat bu bilgileri krediyi reddetmek ya da anlaşma koşullarını ayarlamak için mi kullanmalılar? Yasalar bireylerin profilinin çıkarılmasına izin vermemekle birlikte görünen o ki kredi kartı işletmeleri tam da bunu yapmaktadırlar. 2008 yılının Haziran ayında FTC üstün bir kredi kartı üreticisi olan CompuCredit’e karşı dava açmıştır. CompuCredit, riskli satın alma davranışları olduğunu düşündükleri müşterileri belirlemek ve bu müşterilerin kredi limitlerini düşürmek için gelişmiş bir davranış puanlama modeli kullanmaktaydı. CompuCredit davayı kaybetti ve bu sözde riskli müşterilerin hesaplarına 114 milyar USD kredi sağlamak ve 2,5 milyon USD ceza ödemek zorunda kaldı. Kongre, kredi kartı işletmelerinin faiz oranlarını ve kredi kartı sahipleri için politikalarını belirlemede çıkarılan müşteri profillerini kullanma oranlarını araştırmaktadır. Başkan Barack Obama tarafından Mayıs 2009’da imzalanan yeni kredi kartı reformu federal düzenleyicilerin bunu araştırmasını öngörmektedir. Düzenleyiciler, ayrıca azınlık kredi kartı sahiplerinin bu kriterler tarafından olumsuz şekilde profillerinin çıkarılıp çıkarılmadığını da belirlemelidir. Yeni yasalar ayrıca kredi kartı işletmelerinin herhangi bir zamanda ve herhangi bir sebeple faiz oranların yükseltmelerini de engellemektedir. Daha da ileri gidersek, posta kutunuzda kredi kartı satıcılarından gelen daha az reklâmlarla ve faizsiz kredi kartı teklifleri ile karşılaşma olasılığınız muhtemeldir. Ayrıca müşterileri aldatmaya ya da kandırmaya yönelik daha az politika göreceksiniz. Örneğin, aslında kart sahibini borçlandıkları şeyi ödemeye teşvik eden ödenmemiş hesaplar için nakit iadesi gibi. Fakat kredi kartı işletmeleri bu değişimleri telafi edebilmek amacıyla iyi müşteriler için bile oranları yükseltmeleri gerektiğini söylemektedirler...

Management Information Systems, (Prentice Hall, Pearson–2012), adlı kitabın, Nobel Akademik Yayıncılık tarafından Yönetim Bilişim Sistemleri adı altında baskıya hazırlanan ve Yrd. Doç. Dr. Oben ÜRÜ tarafından Türkçeye çevrilen bölümden alınmıştır.

Türkiye'de Kamu Yönetimi

Burhan Aykaç - Şenol Durgun - Hüseyin Yayman

30,00 TL

Kevin Johnson balayından döndüğünde, American Express’ten gelen bir mektup onu bekliyordu. Mektup Johnson’a AmEx’in kredi limitini yüzde 60 oranında azalttığını bildiriyordu. Neden? Johnson bir ödemeyi kaçırdığı ya da kötü kredisi olduğu için değil. Mektupta şöyle yazıyordu: “Sizin son zamanlarda alışveriş yaptığınız yerlerden alışveriş yapan diğer müşterilerin Amerikan Express ile kötü bir geri ödeme geçmişi vardır.” Johnson Walmart’tan alışveriş yapmaya başlamıştı. Yeni kredi kartı profili çıkarma çağına hoş geldiniz…